Bij Wolboerderij Blij Bezuiden staat het welzijn van onze merinoschapen altijd voorop. Het is de basis van ons hele bedrijf en de garantie voor de kwaliteit en ethiek die in onze wol en producten zit.
Daarom zijn wij al jarenlang een Zwoegervrij gecertificeerde schapenhouderij. Dit is geen vanzelfsprekendheid; het is een bewuste, doorlopende investering in de gezondheid van onze kudde.
Wat is Zwoegerziekte?
Zwoegerziekte is een virusinfectie bij schapen die niet te genezen is. Hij werkt heel langzaam — je merkt er soms jarenlang niets van, maar ondertussen slaat het toe. Het tast de longen en het zenuwstelsel aan, en de dieren gaan er uiteindelijk aan dood.
Om het een beetje begrijpelijk te maken: je kunt het een beetje vergelijken met AIDS bij mensen. Het is een hele andere ziekte, maar het werkt op dezelfde manier. Het is een traagwerkend virus, je kunt het dus al bij je dragen voordat het aantoonbaar is. Pas na ongeveer zes maanden zijn er afweerstoffen in het bloed te vinden. Dat betekent dat je een schaap kunt testen met een negatieve uitslag, terwijl het toch besmet is en het de ziekte al kan doorgeven.
De ziekte wordt voornamelijk overgedragen via de adem, en dan vooral in binnenruimtes. Dat is iets wat we uit de coronatijd nog wel herkennen — de luchtverversing maakt een wereld van verschil.
Maar het grootste probleem is eigenlijk de overdracht van moeder op jong. Als een ooi het virus bij zich draagt, geeft ze het via de biest (de eerste melk) direct door aan haar lam. De ooi lijkt misschien nog helemaal niet ziek, maar het lam is toch al besmet. Daarom is het zo ontzettend moeilijk om zwoeger uit te bannen als het eenmaal in je kudde zit.
En dan de truc met testen: als je dieren écht ziek worden van zwoeger, weet je eigenlijk al dat je veel meer besmette dieren in je kudde hebt. Want wat je ziet is slechts het topje van de ijsberg. Je kunt al je schapen testen, maar omdat het tot zes maanden kan duren voordat het virus in het bloed opduikt, betekent een schone uitslag niet dat je alle besmette dieren te pakken hebt.
Daarom is het ook zo belangrijk dat we heel zorgvuldig zijn met het aanvoeren van nieuwe dieren. Als we schapen van buiten onze eigen kudde halen, komen die in ons geval altijd uit een andere zwoegervrije, gecertificeerde kudde. Je wilt het virus immers niet ongemerkt binnenhalen.
Daarom testen we ook iedere twee jaar opnieuw. Zo blijven we het virus stap voor stap voorblijven en zorgen we ervoor dat onze kudde gezond blijft.
De Kosten van Welzijn
Het behouden van de Zwoegervrij-status brengt een hoop extra kosten en logistieke inspanningen met zich mee. Dit is een commitment dat je aangaat voor de lange termijn. Iedere twee jaar moeten wij bij een deel van onze dieren bloedstalen afnemen. En eind mei was het weer zover.
In vakjargon noemen we dat ‘bloed tappen’. Dat klinkt nogal heftig, maar het valt reuze mee. Het is gewoon een buisje bloed afnemen, rechtstreeks uit een ader in de hals. Bij ons doet dierenarts Marieke van de Vijver dat. Zij is daar echt heel handig in. We hebben een korte video gemaakt waarin je dat kunt zien: zelfs vol in de vacht lukt het haar om in korte tijd de juiste ader te vinden en het buisje vol te laten stromen. Sticker erop en op naar de volgende.
Dit 90 keer. We hebben meer schapen, maar je hoeft maar ongeveer 70% van je dieren boven de 1 jaar oud te testen. Al vond ik die 90 bij ons al een hele klus. Daarna gaan de stalen naar het laboratorium, waar ze uitgebreid worden onderzocht op de aanwezigheid van antistoffen tegen het virus.
Wat kost dat nu eigenlijk?
Het antwoord is: best veel. Om een eerlijk beeld te geven, hebben we hier de kosten van deze ronde op een rij gezet.
De dierenarts kwam langs voor de bloedafname. Dat omvat een visittarief, de naalden (één per schaap, 92 stuks) en anderhalf uur arbeid. Samen komen we daar uit op € 373,36.
Vervolgens gaan de stalen naar het lab, via de NSFO (Nederlandse Schapen en Geiten Fokkers Organisatie). Het laboratoriumonderzoek zelf, transport en administratie kostte twee jaar geleden ruim € 600. Plus een jaarlijks abonnement van € 51,45.
Opgeteld kom je voor één zo’n tweejaarlijkse ronde uit tegen de € 1.100. En dat is exclusief de tijd die je er zelf in steekt — het vangen en vasthouden van de dieren, de planning, het wachten op uitslagen. Iedere twee jaar opnieuw.
We delen dit niet om te klagen, maar gewoon om de realiteit te laten zien. Een Zwoegervrij-certificering is niet een papieren formaliteit. Het is een echte, tastbare investering in de gezondheid van je kudde.
Hun Welzijn is Ons Welzijn
Onze filosofie is helder en eenvoudig: gezonde, gelukkige schapen leveren niet alleen de beste kwaliteit wol, maar zorgen ook voor een gezonde, duurzame bedrijfsvoering.
Het welzijn van onze schapen betekent ons welzijn. De rust en gezondheid die door deze certificering gewaarborgd zijn, zijn van onschatbare waarde. Het stelt ons gerust dat onze kudde een lang, gezond en vitaal leven leidt op de Zeeuwse polders.
Wij blijven ons inzetten voor een Zwoegervrije toekomst!
